Nieuwe stap gezet op het Monnikenpad

Het kunstwerk
In 2007 werd aan Jack Breed (lid van de projectgroep) gevraagd om met een voorstel te komen voor het kunstwerk. Het ontwerp zag er veelbelovend uit, maar uiteindelijk werd het afgeblazen door de provincie uit beleidsoverwegingen: geen kunstwerken op rotondes en kruispunten. Jack moest opnieuw aan de slag en samen met de gemeente werd het pleintje in het dorp aangewezen. Jack maakte een opzienbarend ontwerp en als eerste werden de bewoners aan het pleintje er bij betrokken. Ze vonden het geweldig en gaven alle medewerking. Er werd een maquette gemaakt en het plan werd uitgewerkt. Uiteindelijk werd het door de Kunstcommissie van de gemeente Bergen verworpen.

De tijd begon zich nu tegen De Wielenmaker te keren, want de provincie had een termijn gesteld aan de subsidietoewijzing. Omdat een andere plek aan het Monnikenpad niet snel gevonden kon worden besloot het bestuur om de heemtuin beschikbaar te stellen. Die ligt immers ook aan het Monnikenpad. De provincie had hier geen bezwaar tegen. De opdracht werd iets anders geformuleerd. Het moest ondergeschikt zijn aan de natuur van de heemtuin en hiermee een eenheid vormen. Geen kunstwerk in die zin dat men er alleen maar naar kon kijken maar meer een gebruiksvoorwerp. Jack bedacht het Adelbertus Energie Prieel (A.E.P.).


Op 13 augustus 2014 werd het feestelijk onthuld door de vrijwilligers.

Lees hier het verhaal van Jack Breed over het A.E.P.

Of bezoek de blog van Jack: energiepaneel.blogspot.nl

Een terugblik op het project Monnikenwerk

Adelbert en Dirk van Sonoy in actie in
Egmond-Binnen

De geschiedenis herleefde in Egmond-Binnen. De opening van de wandelpaden Hoeverpad en Monnikenpad mocht op veel belangstelling rekenen. Het Algemeen Dagblad besteedde maar liefst twee pagina’s aan de wandelpaden in de zaterdagbijlage AD Reiswereld. Vader abt en burgemeester Hafkamp openden de wandelroutes. Mevrouw Hafkamp deed dit door het voordragen van een oude ballade over de Egmonden uit 1315, vader abt overhandigde de burgemeester een wandelpakket, bestaande uit een wandelstaf, de routekaart en een paar hippe wandelschoenen van kunstenaar Rutger van der Tas, bedrukt met afbeeldingen van de Egmonden. Daarna stonden de kinderen van basisschool De Windhoek volop in de belangstelling. Zij speelden het verhaal van Adelbert levensecht na, zelfs de bron ontsprong spontaan in de tuin van de abdij. Als klap op de vuurpijl verscheen Dirk van Sonoy te paard. Hij kwam het bier terugbrengen naar de abdij van Egmond waar het sinds eeuwen niet meer gebrouwen werd omdat Dirk de brouwketel stal toen hij de abdij vernietigde in 1573. Al met al een geslaagde opening met veel aandacht voor de roemrijke historie van de Egmonden in de Middeleeuwen. De wandelgidsen en het bier (Sancti Adalberti Miraculum Novum) zijn onder andere te koop bij de Abdijwinkel in Egmond-Binnen.

Monnikenwerk

De doelstelling van Monnikenwerk was het aan elkaar koppelen van cultuurhistorisch waardevolle elementen, deze elementen te ontwikkelen en weer zichtbaar te maken in het landschap. Een wandelpad genoemd het Monnikenpad voert langs deze elementen en vertellen middels informatiepunten het verhaal van de rijke historie van de bakermat van Holland, waarin de Abdij van Egmond zo een grote rol speelde. Voor De Wielenmaker was het een manier om het kwetsbare strandwallen/strrandvlaktelandschap onder de aandacht te brengen van een groter publiek. De aanleiding daartoe was het dempen van een paar meanderende sloten in 2003, die herinnerden aan de tijd dat daar de zee nog binnen stroomde.

De ideeontwikkeling heeft plaatsgevonden in samenwerking met:
- De gemeente Bergen (Winant Halfwerk, Thea Olivier, Dirk Vollenga),
- Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (Jan Wentink, Wicher Groen),
- Dienst Landelijk Gebied West (Jos Beumer, Anne Boer)
- KAVB (Herman Neelissen)
- Sint Adelbertusabdij Egmond-Binnen (Abt Gerard Mathijsen, Broeder Frans Melkert),
- PWN (Jan van der Meij),
- Vereniging Dorpsbelangen Egmond-Binnen (Jaap Kramer)
- Jos Dekker, pachter abdijgronden,
- Rob Leijen, Stichting Historisch Egmond
- Commissie Jaagpad (Leo en Annet van Duin).
Naast het Monnikenpad werden ideeën ontwikkeld voor het haventje (Stet) van Egmond-Binnen, de dam van boer Dekker, die een brug moest worden en een kunstwerk op de lelijke kruising St. Adelbertusweg/Randweg.

De Wielenmaker wint Landschapsprijs
In 2007 deed De Wielenmaker mee aan een wedstrijd van de provincie: maak een ontwerp van je omgeving waarbij de cultuurhistorie een grote rol speelt.
Het plan paste daar prachtig in en De Wielenmaker won de wedstrijd.
1000 euro was de prijs, die besteed moest worden aan het project. Dat was veel te kort dus is het bestuur met de provincie gaan praten hoe dat bedrag kon worden opgevoerd.

Projectgroep Monnikenwerk
De provincie stelde voor om het plan uit te werken in samenwerking met cultuuractoren en stelde hiervoor een bedrag ter beschikking.

Landschapsarchitect en coördinatie project Rik de Visser - Vista landscape and urban design
Landschapsarchitect en ecoloog Klaasjan Wardenaar - Vista landscape and urban design
Beeldend kunstenaar Jack Breed
Historicus Jean Roefstra
Architect Philip Zwart - Noord-Holland Architecten BNA
Communicatiedeskundige Johan Stuart - Landschap Noord-Holland
Projectleider Landschap Noord-Holland Peter Mol - Landschap Noord-Holland
Coördinatie Gemeente Bergen Kees Aardenburg
Coördinatie en ontwikkeling Heilooër Zeeweg Maria Snel
Coördinatie Hoogheemraadschap Jan Wentink - Bestuur Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier
Coördinatie PWN Waterleidingbedrijf Noord-Holland Leon Terlouw
Coördinatie Vereniging voor Dorpsbelangen Jaap Kramer
Directie Peter Lassooy - Voorzitter Stichting De Wielenmaker
Secretariaat Bert van Engen - Secretaris Stichting De Wielenmaker

Ruimtelijke visie Monnikenwerk
Stichting De Wielenmaker heeft Vista landscape and urban design gevraagd voor het opstellen van een ruimtelijke visie. De basis hiervoor vormde vanzelfsprekend het verhaal van Stichting De Wielenmaker. Het project omvat o.a. de volgende elementen:
- Het zichtbaar maken van de historische verbinding tussen de abdij en de Adelbertusakker door een samenhangende uitstraling.
- Een kunstwerk op de kruising Sint Adelbertusweg/Randweg.
- Herinrichting van het haventje van Egmond-Binnen. De bedoeling is om hier een leuke plek van te maken aan de rand van Egmond Binnen, die uitzicht biedt over het open landschap. De haven krijgt vlonders, zodat het ook mogelijk is hier met een kano de polders te verkennen.
- Inrichting van het wandelpad langs de Egmonderbinnenvaart.
- De dam van Dekker vervangen door een brug zodat het haventje per kano bereikbaar is
- Herinrichting van de zuidkant van de Heilooër Zeeweg met een ecologische zone, waarin het wandelpad wordt opgenomen.
- Bewegwijzering en informatievoorziening.

Van droom naar daad
Naast provinciale en rijkssubsidie werden nog een aantal andere subsidiegevers gevonden en kon De Wielenmaker aan de slag.
Inmiddels zijn een aantal onderdelen gerealiseerd. Er is een brug gebouwd in de stijl van de abdij. De St. Adelbertusweg is heringericht en hier zijn kloostermoppen ingestraat met voetafdrukken van de kinderen van het dorp, Er is bewegwijzering en informatie aangebracht.
Voor het haventje liggen de schetsen klaar.

Lieu de memoire 2009
Wandelpad langs de Egmonderbinnenvaart 2009
Wandelgids 2009
Bewegwijzering 2009
Brug van Dekker 2011
Uitbreiding met Derperpad 2011
Kloostermoppen met voetafdrukken kinderen van het dorp 2012
Kunstwerk 2014
Haventje?
zuidkant Heilooërweg?

Het Monnikenpad

Het monnikenpad is een onderdeel van het project en koppelt al de culktuurhistorisch waardevolle elementen aan elkaar

Het landschap rond Egmond-Binnen bezit veel elementen van landschappelijke en cultuurhistorische waarde, die niet of nauwelijks zichtbaar zijn.
Stichting De Wielenmaker wil deze elementen behouden, ontwikkelen en versterken. Om dat landschap bij een breder publiek toegankelijk te maken is het idee ontstaan om een wandelpad (het Monnikenpad) te ontwikkelen, met het doel om de cultuurhistorisch en ecologisch waardevolle elementen onder de aandacht te brengen, hiervoor gelden te verzamelen en vervolgens deze elementen op te knappen.

Inmiddels is het project ook positief beoordeeld door Gedeputeerde Staten waardoor het met subsidie mogelijk wordt om de komende jaren een aantal elementen te verwezenlijken.

Het Monnikenpad is nog volop in ontwikkeling. Op het ogenblik van het verschijnen van deze voorlopige kaart zijn nog niet alle overstapjes gemakkelijk te nemen,
dus wees op uw hoede.

In verband met grazend vee is een deel van het Monnikenpad verboden voor honden, ook als ze aangelijnd zijn!

De Adelbertusakker (1)
Hoewel u ook op andere plaatsen in het Monnikenpad kunt stappen, is het logische startpunt de Adelbertusakker. Hier is het dat omstreeks 700 voor het eerst sprake is van Egmond. De heilige Adelbert kwam in 690 vermoedelijk met Willibrord naar onze streek om de Friezen, die er toen woonden, te kerstenen. Adelbert was een beminnelijk man en velen kwamen naar hem toe om te bidden. Op deze plek, die Egmond heette, was hij regelmatig te vinden. Adelbert had hier een eenvoudig kapelletje. Na zijn dood in 740 werd hij hier begraven en werd deze plek een bedevaartsoord. In 900 was het gebied in handen van graaf Dirk I en deze had een kloostertje in Hallem (het huidige Egmond-Binnen). Graaf Dirk liet in 922 de beenderen van Adelbert opgraven om ze in zijn eigen klooster opnieuw te begraven.
Op de plek waar Adelberts restanten gevonden werden ontstond een bron. Een heilige bron, want velen vonden er genezing.
Vooral slechtzienden en dwazen hadden er baat bij. Van heinde en verre kwamen de bedevaartgangers en nog steeds, ruim 1000 jaar later, wordt rond 25 juni een Adelbertsviering gehouden.
Boven de heilige bron staat nu een put.
Toen twee jaar geleden enkele monumentale iepen werden geveld door de iepziekte kreeg de Egmondse kunstenaar Jos Apeldoorn de inspiratie om ze een tweede leven te geven. Nu staan Adelbert, graaf
Dirk I en de Egmondse burger Schuit gebroederlijk in de richting van de abdij te kijken. De Adelbertusakker wordt gerestaureerd door vrijwilligers van de Stichting Adelbertusakker.

Als u de Adelbertusakker verlaat, gaat u rechtsaf de Sint-Adelbertusweg op. Deze weg vormt de eeuwenoude verbinding tussen de abdij van Egmond en de Adelbertusakker. Voor u bij het kruispunt bent, ziet u links de heemtuin van Stichting De Wielenmaker. Enkele malen per jaar is er een open dag. Ook is de tuin te bezoeken na afspraak (3).

De abdij van Egmond
Als u het door het dorp loopt, langs het gezellige café-restaurant Het Wapen van Egmond-Binnen (4), komt u bij het protestantse kerkje. Het Monnikenpad gaat hier linksaf, maar als u even tijd heeft, raden wij u aan om eerst naar rechts te gaan en het pad te volgen naar de winkel en het museum van de Sint-Adelbertabdij (5).
Let wel op de juiste openingstijden.
De Egmondse abdij werd aan het begin van de tiende eeuw gesticht door graaf Dirk I.
Zij groeide uit tot een invloedrijk centrum dat een belangrijke plaats innam in de geschiedenis van het middeleeuwse Holland. De abdij bezat vele goederen in Holland en dat noopte de monniken ertoe zich te bemoeien met de landinrichting.
In 1573 werd de abdij verwoest in de strijd tegen de Spanjaarden. Het gebouw dat er nu staat, is tussen 1935 en 1950 gebouwd door architect Kropholler.

De Haven
Keer terug op uw schreden en klim aan het eind van de Kloosterweg over een hekje om op het jaagpad langs de Egmonderbinnenvaart te komen. Vanaf dit punt is het niet toegestaan om honden mee te nemen.
Hier is het oude haventje van Egmond (6).
Het is een van de oudste plekjes en het moet al gebruikt zijn toen graaf Dirk II in 950 zijn nieuwe abdij bouwde. De bouwmaterialen werden over het water aangevoerd, want wegen waren er nauwelijks. In de late Middeleeuwen zijn de vaarten verder uitgegraven. Vanaf de zestiende eeuw is het haventje gebruikt als schulpstet. Met karren werden de schelpen over de Nieuwe Schulpweg en de Abdijlaan naar het stet gebracht en vervolgens met schuiten naar de kalkovens vervoerd. Nu is het nog een rommelige plaats, maar de bedoeling is om hier weer een mooie plek van te maken.
Wandel nu verder langs de vaart (7) die gegraven is in een oude erosiegeul uit de tijd dat de zee hier nog instroomde via de Zijpe en de Rekere (nu het Noordhollands Kanaal).
De groene weilanden van boer Dekker gaan langzaam over in bollenvelden.
De saaie rechte sloten die pas gegraven zijn hebben niet veel voor de natuur te betekenen. Maar als u begin mei de wandeling maakt, kunt u genieten van de kleurenpracht van de bollenvelden.

U komt aan het eind van het jaagpad bij de Heilooër Zeeweg. Deze weg is aangelegd in 1935. Er is een grote variatie aan bomen en struiken. U kunt oversteken en het pad naar links volgen. Binnen afzienbare tijd hoeft dat niet meer, want aan de zuidkant wordt een strook groen aangelegd waar het pad doorheen gaat.
Egmond-Binnen is nagenoeg niet met het openbaar vervoer te bereiken. Dit punt (8) van het Monnikenpad is gemakkelijk vanaf NS station Heiloo bereikbaar. Hier kunt u ook aansluiten op andere (toekomstige) wandelpaden in Noord-Holland.

Hogedijk
Sta even stil bij de kruising met de Hogedijk (9). Aangelegd door de monniken van de abdij in de twaalfde eeuw om de abdijgronden te beschermen tegen het steeds maar opdringende water vanuit de Zijpe en de Rekere.
U kunt hier de wandeling inkorten door via de Hogedijk naar Egmond-Binnen te wandelen.

De Bleek
Bij de Rinnegommerlaan slaat u links af en bij Stayokay (10) steekt u de Herenweg over. Hier kunt u iets nuttigen bij Creighton's Restaurant (11). U vervolgt de route via de Weg naar de Bleek. Aan het eind van de weg komt u in het duingebied en moet u bij de automaat een toegangsbewijs kopen. Bij het uitkijkduin beklimt u de trap (12). Geniet van het weidse uitzicht over het strandwallenlandschap. Wie goed oplet, ziet de drie strandwallen achter elkaar liggen, daartussen de strandvlaktes en op de voorgrond de oude duinen, het zogenoemde nollenlandschap. Aan de andere kant Egmond aan Zee. Het is duidelijk zichtbaar dat het dorp lager ligt dan het omliggende duinlandschap.
Het dorp is gesticht door de abdij in 977 en ligt op de oude duinen; daaromheen zijn de jonge duinen zich gaan vormen.
Als u naar beneden gaat, let dan even op de flora. Grote kans dat u oorsilene of nachtsilene aantreft, kenmerkende zeedorpenflora van de Bleek.
De naam herinnert aan een blekerij, een van de grote industrieeNn aan de binnenduinrand in de gouden eeuw. De vestigingsomstandigheden waren bijzonder gunstig.
Er was veel en helder water, vlas werd in de omgeving verbouwd, en in het open duin had de wind vrij spel om het linnen te drogen. De opkomst van de chemie en de uitvinding van chloor maakten een eind aan het blekersvak.
Als u geluk hebt, komt u de zeldzame blauwe bremraap tegen. U gaat nu over de Van Oldenborghweg tot u links een klaphek (13) tegenkomt; daar gaat u door en u volgt de houten paaltjes richting zuid.

De Westert
De Bleek gaat over in De Westert. Dat landschap dankt zijn naam aan de boerderij die u tegenkomt aan het einde van de wandeling (14). In de boerderij is het restaurant Anno Nu gevestigd. De naam geeft aan dat u daar een eigentijdse kaart vindt in een historische omgeving. Deze boerderij stamt uit het begin van de negentiende eeuw en is in 1936 geheel gerestaureerd door de architect C.W. Royaards. De boerderij was onderdeel van een ontginningsproject.
De duinen werden destijds ewildernisf genoemd en die wildernis moest bedwongen worden. Een succes werd het niet. Mest- en watertekort en altijd aanwezige zandverstuivingen maakten het niet tot een pretje om er te werken. Rendabel werd het nooit. Aan het eind van de negentiende eeuw trokken de Egmonders de duinen in om op de landjes aardappels en groente te verbouwen en later bollen. De duinen werden steeds droger, enerzijds door onttrekking van drinkwater en anderszijds door onttrekking van grondwater voor beregening van de bollenvelden aan de binnenduinrand. De mensen diepten hun landjes uit om dichter bij het grondwater te komen. Met het vrijgekomen zand maakte men rondom de landjes een dijkje. Rond 1980 heeft beheerder PWN dit gebied weer voor natuur bestemd. Door een juist beheer houdt PWN dit voormalig zeedorpenlandschap in stand. Net als op de Bleek doet men dat door grote grazers in te zetten, zoals galloways, Schotse hooglanders en paarden. Door begrazing gaat men verruiging van de duinen tegen en dat moet resulteren in bloemrijke schrale graslanden. Aan het eind van de Westert gaat u door het klaphek, dan linksaf waar we boerderij De Westert zien - nu Restaurant Nieuw Westert- en rechts zijn we dan weer op de Adelbertus-akker. Net iets daarvoorbij is Bistro 922(2). Het is een mooi besluit van de wandeling om daar een abdijbiertje te drinken.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De herdruk van 2012 met de uitbreiding naar Egmond aan Zee

Formaat A5
92 pagina's
Full color
Met uitgebreide beschrijving van de ontstaansgeschiedenis van het landschap en alle bezienswaardigheden.

Te koop bij de lokale boekhandel en de abdijwinkel.